Verf overschilderen

Niet altijd hoeft de oude verf eraf, soms is hij over te schilderen. Hierna leest u voor allerlei verven welke verf er al of niet overheen kan. Uiteraard moet u de ondergrond goed voorbereiden, zoals ontvetten en opruwen, dat u de nodige reparaties in de ondergrond verricht, en dat de oude verflaag niet te dik is, goed hecht en dergelijke. Verwijder eerst – mechanisch – mos, algen en schimmels en behandel het oppervlak na met bleekwater of een speciaal ontsmettingsmiddel. Schuur oneffenheden in de verflaag voorzichtig weg en werk de verflaag glad bij met een toepasselijk vulmiddel; voorkom ongelijkmatige zuiging door een reparatie door hem te voorzien van een extra grondlaag.

Of de verf nog goed hecht op de ondergrond, wordt in het laboratorium bij verfonderzoek bepaald met de zogeheten ruitjesproef. Deze wordt onder meer uitgevoerd met genormaliseerd plakband. Als u deze test zelf uitvoert, geeft hij minder betrouwbare resultaten, maar er is geen alternatieve methode. Hiertoe maakt u de verf vetvrij, met bijvoorbeeld spiritus. Na het drogen maakt u in de verf met een scherp mesje 6 sneetjes tot op de ondergrond; bij een dunne verflaag op 1 mm en bij een dikke verflaag op 2 mm van elkaar. Dwars daarop maakt u gelijksoortige sneetjes, zodat u een ruitjespatroon krijgt. Kleef dan een strook goed hechtend plakband op dit patroon, wrijf het goed vast en trek het met een ruk los. Als er veel verf meekomt van tussen de sneden, is de hechting onvoldoende.

• Acrylverf over alkydverf. Acrylverf is waterige dispersieverf. De ondergrond goed ontvetten, met schuurpapier (korrel 100 tot 180) opruwen en voor het schilderen met water wassen. Direct na het drogen overschilderen. Reparaties in de verflaag eerst met alkydgrondverf behandelen.

• Acrylverf over acrylverf. Heel goed te doen: ontvetten, nat schuren met een schuurmatje; niet-verwijderbare wateroplosbare vlekken met een geschikte isolatiegrond behandelen. Reparaties eerst voorstrijken met acrylverf.

• Lijnolieverf over alkydverf. Niet zo’n gelukkige keuze.

• Lijnolieverf over acrylverf. Evenmin een gelukkige keuze.

• Alkydverf over alkydverf. Maak de bestaande laag goed vetvrij en ruw de verf op met schuurpapier korrel 180. Reparaties in de verflaag eerst met alkydgrondverf behandelen.

• Alkydverf over acrylverf. Ondergrond vetvrij maken, nat schuren met een schuurmatje en gronden met verdunde dispersieverf. De totale laagdikte acrylverf (dispersieverf) mag niet te dik zijn. Gerepareerde plekken met fixeergrond of alkydgrondverf behandelen.

• Alkydverf over chloorrubberverf. Goed mogelijk; zie de gebruikshandleiding van de chloorrubberverf.

• Chloorrubberverf over chloorrubberverf. Goede hechting. Op andere verven kan chloorruberverf problemen veroorzaken, doordat het oplosmiddel van de chloorrubberverf ze oplost.

• Andere verf over silicaatverf. Op verglaasde, harde silicaatverf geeft geen enkele verf (zelfs silicaatverf) een goed resultaat. Verwijder hem dus door middel van gritstralen voordat u met andere verf gaat schilderen.

• Gemoffelde verf. Gemoffelde verf is bij een hoge temperatuur gedroogd en vormt daardoor een harde en dichte laag, zoals op metalen kozijnen. Na ontvetten en met watervast schuurpapier opruwen van het oppervlak kunt u het schilderen met alkydverf. Roestplekjes kaalschuren en met een roestwerende verf behandelen; eventueel met plamuur opvullen.

steenachtigeondergronden

STEENACHTIGE ONDERGRONDEN

• Cement. Verse cement is sterk alkalisch (basisch), waardoor het sommige soorten verf kan aantasten en vernietigen. Verf met als bindmiddel olie of olievetzuren (zoals alkydverf) gaat op een alkalische ondergrond ‘verzepen’ en wordt dan kleverig, gaat verkleuren en wordt oplosbaar in water. Verder kunnen pigmenten door een alkalische ondergrond worden aangetast; wit en lichte kleuren lopen het minste gevaar. Ondergronden die cement bevatten, zijn onder meer beton, metsel- en voegspecie, betonblokken en -stenen, houtwolcementplaat, spaanplaat op cementbasis, pleister van cementspecie en asbestcement- en silicaatplaat (de moderne vervanger van asbestcement-plaat).

Verven die geen verzeepbaar bindmiddel bevatten zijn op een alkalische ondergrond te gebruiken: betonverf, waterige dispersieverf op basis van acrylaat, chloorrubberverf en tweecomponenten-epoxyverf. Voordat u onbewerkt beton schildert met waterige dispersieverf wast u het toch eerst goed met water, om zoveel mogelijk alkalizouten te verwijderen; goed laten drogen.

Aan weer en wind blootgestelde oppervlakken worden langzaam minder alkalisch. De alkaliteit vermindert het eerst aan het oppervlak (onder meer door ’carbona(ta)tie’: opneming van koolzuurgas uit de lucht). Soms is het gevaar voor oliehoudende verven al na een jaar of twee geweken. Er zijn middelen op basis van fluaat voor het binden van de oplosbare calciumverbindingen die de alkalische reactie veroorzaken. Het vochtopnemend vermogen van de ondergrond vermindert dan wel. Beton mag pas na enkele jaren worden gefluateerd. Fluaat is bijtend en zwak giftig. Bescherm de ogen met een stofbril, de handen met neopreen handschoenen, plak ruiten en betegelde oppervlakken goed met plasticfolie af, omdat deze door fluaat onherstelbaar worden aangetast (etsende werking).

Doorgaans wordt gefluateerd met een oplossing van 7 а 8%. Er ontstaat enige bruising op het oppervlak. Na een droogtijd van drie tot vier dagen borstelt u het oppervlak zorgvuldig droog af met een harde borstel (geen staaldraadborstel). Flink met water afspoelen (hogedrukspuit) is een alternatief; dan moet het werk weer enkele dagen drogen. Tenslotte test u of de behandeling afdoende was: breng op een plekje een wat sterkere fluaatoplossing aan, bijvoorbeeld van 15%.

Nu mag het niet bruisen.

• Metselsteen. Baksteen is prima met muurverf te schilderen. De voegen bevatten echter cement, dat alkalisch reageert als het vers is. Ook nieuwe kalkzandsteen kan alkalisch reageren. Behandelen als cement bevattende ondergronden.

Een gemetselde muur behoeft doorgaans geen bescherming met verf. Uit esthetische overwegingen wordt deze soms toch geschilderd, vooral als reparaties voor een slordig uiterlijk hebben gezorgd.

Bij iets uitspringende of inspringende voegen blijft er meer vuil op liggen en blijft regenwater eraan hangen; beide zijn niet gunstig voor de levensduur van het schilderwerk. Platvol gevoegd is het metselwerk vlakker.

Ook dient metselwerk schoon te zijn voor het schilderen. Uiteraard verwijdert u vette verontreinigingen, en ook ‘uitslag’. Uitslag is een wittige en meestal vlekkerige laag, waarvoor verschillende oorzaken kunnen bestaan. De zouten in de uitslag kunnen verf aantasten en afstoten. U verwijdert deze liefst door droog afborstelen met een harde borstel (geen staaldraadborstel; bescherm uw ademwegen tegen het stof)- Door de muur nat te maken, kunnen er opnieuw zouten ’uitbloeden’. Als de oorzaak van de uitslag optrekkend vocht is, dient eerst het onderliggende probleem te worden verholpen. Muren die na het metselen zijn schoongemaakt met een zuur kunnen andere problemen geven voor het schilderwerk.

Breng de eerste verflaag met een kwast aan, en ’dep’ na het opbrengen met de punten van de haren, om poriën goed te vullen. De tweede laag kunt u strijken of rollen.

Een aspect dat u bij metselwerk niet uit het oog mag verliezen, is dat verf er alleen met drastische en kostbare methoden (zoals gritstralen) nog geheel af te krijgen is. En het is hoogst onzeker dat het uiterlijk van metselwerk weer als vanouds wordt.

• Pleisterwerk op cementbasis. Dit pleisterwerk is in de Nederlandse nieuwbouw voor de buitenzijde van het huis niet gebruikelijk. Het dient als beschermlaag voor oud metselwerk, bij sommige bouwblokken en soms voor het rustieke effect. Geef het voldoende tijd uit te harden en te drogen. Het vereist voor schilderwerk dezelfde aanpak als beton.

• Natuursteen. Er zijn veel soorten natuursteen. De hardere soorten behoeven geen bescherming. De zachtere en kalkhoudende soorten kunnen vrij snel eroderen. Door het schilderen wordt natuurlijk wel het vaak fraaie uiterlijk aan het oog onttrokken. Een transparante bescherming verdient dan de voorkeur. Hiervoor worden stoffen toegepast die in de steen dringen, dan wel het oppervlak waterafstotend maken, zoals siliconenachtige preparaten. Omdat natuursteen door de toepassing van de verkeerde middelen kan worden beschadigd, is het aan te raden hiervoor een gespecialiseerd bedrijf in te schakelen.

• Steenachtige oppervlakken die zijn behandeld met silicaat- en mineraal-verf. Deze verfsoort wordt tegenwoordig niet veel meer gebruikt. Het gaat 0m waterglasachtige producten. Ze geven een glasharde laag, waarop een andere muurverf slecht hecht.

• Geglazuurd oppervlak, email en glas. Glazuur en email zijn geen verf, maar door verhitting verglaasde afwerklagen. Deze ondergronden zijn hard en dicht, waardoor de hechting zonder speciale maatregelen te wensen kan overlaten. Oppervlaktevergroting door schuren gaat vaak niet goed. Sommige fabrikanten maken een speciale grondverf/primer om een goede hechting te verkrijgen. Tweecomponenten-epoxyverf hecht doorgaans goed, maar lak wel af met een twee-componenten-polyurethaanverf.

METALEN

Metaal is onder te verdelen in staal (ijzer) en de overige metalen (nonferrometalen). Voor metalen zijn speciale verven ontwikkeld. Niet roestvast staal moet tegen corrosie (roesten) worden beschermd met een speciale verf. Op andere metalen is doorgaans een speciale hechting bevorderende grondverf nodig.

Houtondergronden

HOUT EN HOUTACHTIGE MATERIALEN

Hout is prima te schilderen met erg veel verftypen. Uit sommige soorten hout kunnen stoffen in de verf trekken.

Houtachtige platen vereisen soms ook een voorbehandeling. Multiplex (voor buiten alleen watervast verlijmde kwaliteit gebruiken) en spaanplaat (bijna alleen die met cement en fenol-lijm als bindmiddel zijn geschikt voor buitentoepassing) zijn zonder meer te schilderen, maar de kopse kanten zuigen erg sterk. Behandel deze met acrylaatkit, liever niet met plamuur. Masonite, een watervaste hardboard, dient te worden ontvet (maar niet geschuurd) en dan met alkydgrondverf geschilderd. Houtwolcementplaat reageert alkalisch; u schildert hem met acrylaatdispersieverf of betonverf.

KUNSTSTOF

Kunststof is een zeer moeilijk te schilderen materiaal. Het probleem is vaak de soort kunststof te herkennen. Het nemen van een proefje is altijd aan te bevelen: ontvet grondig en ruw het oppervlak op met fijn schuurpapier (korrel 220) of staalwol. Sommige merken verkopen speciale kunst-stof(grond)verf die op veel kunststoffen hecht. Verder zijn er de volgende tips:

- Polyetheen (PE) is soms met de volgende proef te herkennen: het brandt met een felle, gele vlam en eraf vallende druppels branden verder. De rook ruikt een beetje naar een kaars die zojuist is uitgeblazen. Polyetheen is te schilderen met tweecomponenten-polyurethaanverf en acrylaatverf met een organisch verdunningsmiddel. Maak het echter goed, maar voorzichtig, schoon met thinner en ruw het op met fijn schuurpapier.

- Hard PVC (van onder meer grijze hemelwaterafvoerbuizen en vaak kunststof ramen) is te determineren met de volgende proef: verhit een koperdraad (bijvoorbeeld van elektra-draad) boven een gasvlam tot hij gaat gloeien (houd hem met een tang vast). Wrijf de draad langs het plastic, zodat er wat op blijft zitten en steek hem weer in de vlam. Bij aanwezigheid van PVC wordt nu een geelgroene vlam geproduceerd en ruikt u een scherpe zoutzuurgeur (giftig!). U kunt PVC schilderen met zowel alkydhars-, acryl-, vinyldispersie- als polyurethaanverf.

- Polypropyleen (PP) is bij de brandtest te herkennen aan de felle vlam met blauwe kern; afgevallen druppels branden verder. De rook heeft een scherpe paraffinegeur. Polypropyleen is een moeilijk te schilderen ondergrond. Besteed veel aandacht aan de voorbehandeling. U kunt proberen te schilderen met vinylharsverf, polyurethaanverf en acrylaatverf met organisch verdunningsmiddel.

- Polyester is goed met tweecomponentenepoxyverf te schilderen en iets minder goed met alkydverf en polyesterverf.

- Melamine (waaronder formica) is met polyurethaanverf te schilderen.

- ABS geeft bij brand een zwarte, vlokkerige rook af, die zoetig ruikt. ABS is goed te verven met tweecomponentenpolyurethaanverf en acrylaatverf met een organisch verdunningsmiddel.

- Op andere kunststoffen kan de hechting van verf te wensen overlaten.

Ondergronden

In dit artikel vind u informatie over de diverse ondergronden en methoden om te onderzoeken welke verf er op een oppervlak zit.

OUDE VERFLAAG

Niet alle soorten verf hechten goed op elkaar. Vlak na het schilderen merk je dat meestal niet zo, maar doordat de ene verf meer uitzet en krimpt dan de andere, kunnen lagen zich van elkaar loswerken. Als u wilt weten of de nieuwe verf op de oude hecht, omdat u deze wilt laten zitten, zit er niets anders op dan een proefje te doen. Bereid de oude verflaag goed voor: vetvrij maken, licht schuren, stofvrij maken en schilderen. Dan kunt u na een week de ruitjesproef doen.

In principe (maar helaas zijn er in de praktijk uitzonderingen, vervelende verrassingen) kunnen dezelfde verfsoorten goed over elkaar heen worden gezet, als de laag maar niet te dik wordt. Als verschillende verfsystemen over elkaar heen worden aangebracht, kan de verf eerder gaan bladderen en barsten.

• Verf herkennen. Als u oude verf wilt overschilderen, is het nodig te weten om wat voor laag het gaat. Verven die u buiten kunt tegenkomen:

- Of een oude verflaag bestaat uit waterige dispersieverf kunt u te weten komen door een schilfertje van de verf in een vlammetje te houden. Waterige dispersieverf gaat smeulen, verkoolt en geeft een zurige lucht af; de verf brandt niet.

- Alkydverf is niet oplosbaar in water en alcohol. U kunt hem herkennen aan het feit dat hij bij het afbranden (op hout, niet op steen) rimpelt en blaren trekt. De verf absorbeert geen water en schrapen met een mesje geeft vaak metaalachtige strepen, als van potlood. De verf vat vlam als u een schilfer in een vlammetje houdt.

- Chloorruberverf kunt u op een steenachtig oppervlak tegenkomen en een enkele keer op metaal. Hij is te herkennen aan het feit dat hij al week wordt bij 60 tot 65 °C. Ook is er de volgende proef: houd een koperdraad met een tang vast en verhit hem in een gasvlam tot hij gaat gloeien. Wrijf de draad langs de verf, zodat er wat op blijft zitten en steek hem weer in de vlam. Bij aanwezigheid van chloor ontstaat nu een geelgroene vlam en ruikt u een scherpe zoutzuurgeur (giftig!).

- Cementverf kunt u op een steenachtig oppervlak tegenkomen. Het is eigenlijk meer een dunne, gepigmenteerde pleisterlaag. De kwaststrepen zijn vaak nog zichtbaar, tenzij de verf is gerold. Bij nabije beschouwing ziet het oppervlak eruit als fijn schuurwerk van de stukadoor. De verf krijt door en door af.

- Witkalk heeft een krijtig uiterlijk, met soms nog zichtbare kwaststrepen. De kalk is met een mesje makkelijk af te schrapen, als van een schoolbord-krijtje.

- Silicaatverf kunt u op een steenachtig oppervlak tegenkomen. Het lijkt soms of het oppervlak geglazuurd is: het is vast en hard van structuur en
mat van uiterlijk, al kan dit per plek verschillen. Soms ziet het oppervlak er vlekkerig uit en krijt het wat af. Op dichtgestreken, verglaasde oppervlakken hecht andere verf niet meer.

Hulpverf voor metaal

• Roest werende verf. Er zijn verschillende soorten.

- Loodmenieverf is een prima staal-beschermingsverf, maar helaas milieuonvriendelijk en giftig – liever niet gebruiken. Deze verf wordt op termijn verboden. Er zijn goede alternatieven die de mens en het milieu ontzien.

- Zinkchromaatverf is een roestwerende verf die ook onvriendelijk is, vanwege de chroomverbinding: slecht voor het milieu en kankerverwekkend.

- Roestomzetters dienen roest langs chemische weg om te zetten en te stabiliseren in een roestwerende laag of een goed schilderbare neutrale laag.

- Grondverven (primers) op basis van ijzeroxyde of zinkstof. IJzermenieverf is roodbruin, verven met zink (’zink-compound’) zijn grijsachtig. In een test van dc Consumentenbond zijn platen met beide beschermende middelen buiten opgesteld. Het bleek dat ijzermenieverf het beste kan worden afgelakt, maar dat bij afgelakte zink-verf blaren kunnen ontstaan. Als u met zinkverf wilt schilderen en deze aflakken, gebruik dan het verfsysteem van één fabrikant.

- Loodijzermenieverf is een mengsel van loodmenieverf en ijzermenieverf.

- Tweepotsystemen bestaan uit een grondlak en bijbehorende aflak. De Duitse consumentenorganisatie heeft er twee getest. Ze deden het beter dan alle overige produkten.

Breng van corrosiewerende verven in elk geval het aantal lagen aan dat de fabrikant aanbeveelt.

Sommige zinkverven zijn op basis van chloorrubber. Als drie of vier lagen zijn aangebracht, hoeft u niet af te schilderen. Voor het bijwerken en overschilderen van chloorruberverf nog het volgende: het oppervlak van de oude verflaag lost op in het verdunningsmiddel van de nieuwe laag.
Dat geeft een heel goede hechting, maar maakt het schilderen lastig. Zet de nieuwe laag vrij dik op, verdeel snel en strijk niet na.

• Hechtingbevorderende verf. Non-ferrometalen (zoals koper, messing, brons, zink en aluminium) hebben een hard, gesloten oppervlak. Om de hechting te bevorderen wordt gebruik gemaakt van een (2-componenten) washprimer of speciale voor het betrokken non-ferrometaal ontwikkelde grondverf.

Hulpverf voor hout

• Grondverf. Voor het behandelen van nieuw hout dat u wilt afschilderen met alkydverf of acrylaatverf. De gebruikelijke grondverf is op basis van alkydhars, met terpentine als verdunningsmiddel, en met meer vulstoffen dan de alkydverf om af te lakken. Na het gronden de hard geworden houtvezels wegschuren en nog eens gronden. Gronden kan eventueel ook met alkydverf die is verdund met 5 а 10% terpentine, maar dit vult oneffenheden minder goed.

Als u afschildert met acrylaatverf, kunt u vurehout gronden met acryl-grondverf. Hardhout, dat vettige in-houdsstoffen bevat, moet u voor het gronden met acrylgrondverf goed afnemen met terpentine of wasbenzine; dan goed laten drogen en vervolgens opruwen met fijn schuurpapier. Als u afschildert met acrylaatverf kunt u kaal hout doorgaans ook gronden met een alkydgrondverf.

Op acrylgrondverf is een aangepaste plamuur op waterbasis nodig.

Door de grondverf op kleur te brengen krijgt u een betere kleurendekking van de afiak. Voor een lichtgekleurde aflak kunt u witte grondverf en voor een donkere aflak grijze grondverf gebruiken. Loodmenie is lang gebruikt voor het schilderen van houten delen die naderhand niet meer bereikbaar zouden zijn, maar tegenwoordig is dit gebruik achterhaald.

• Ontweringswater. Is geen verf, maar een middel om verweerd en verkleurd hout dat u transparant wilt afwerken wat op te lappen. Ontweringswater is een oplossing van oxaalzuur; ook zuringzuur genoemd; het heeft een blekende werking. De oppervlakte van het hout wordt er echter iets zwakker van. Breng het pas aan als het hout droog is. Na het bleken en drogen spoelt u het zorgvuldig af met schoon water en laat het goed drogen. Als plaatselijk bijgewerkte plekken afsteken tegen de omgeving, kunt u in tweede instantie het hele oppervlak ermee behandelen, om het kleurverschil te verminderen.

U kunt de werking van ontweringswater versterken door het te verwarmen. Zet daartoe de fles in een emmer warm water; de dop moet dan iets losgedraaid, omdat de vloeistof uitzet. Zet nooit die fles in een pan op het vuur! Draag oude kleding, bescherm uw handen (met neopreen handschoenen) en ogen (met een stofbril), en werk uit de wind. Gebruik een kwast met kunststof haren.

• Conserveermiddel. Dit is geen verf, maar het betreft producten die met behulp van een capsule of in de vorm van een pil in het hout worden ingebracht om het van binnenuit tegen aantasting te beschermen.

Verder worden conserveermiddelen gebruikt om de verf in de pot tegen bederf te beschermen en de opgebrachte verf tegen schimmel en alg-aangroei.

Hulpverf voor steenachtige ondergrond

• Fixeergrond, hechtgrond. Dit product is er om niet te sterk poederende, krijtende en zanderige lagen vast te zetten; tegelijk vermindert het de zuigkracht van de ondergrond. Het is een soort dun-vloeibare vernis, die een grote indringingskracht heeft. Het vastzettende vermogen is echter beperkt; verwijder dus eerst zoveel mogelijk losse deeltjes van de ondergrond. Met fixeergrond kunt u bijvoorbeeld restanten van betonhuid (‘stuivend beton’) vastzetten. Fixeergrond vermindert het vochtopnemende vermogen van de ondergrond. Gebruik een product dat voor buiten geschikt is.

Fixeergrond is meestal ongekleurd; bij een lichtgele kleur is deze meestal afkomstig van het bindmiddel. Soms is een weinig pigment toegevoegd om te kunnen zien wat u al behandeld heeft. Breng fixeergrond liefst met een kwast aan, in één laag. Niet twee lagen aanbrengen, omdat de laag moet indringen en niet aan de oppervlakte een film mag vormen, aangezien dit de hechting van de volgende laag kan verslechteren.

• Dispersiegrond. Dit is een grondverf op waterbasis voor waterige dispersieverf. Bedoeld voor een betere hechting tussen de dispersieverf en ondergrond, en om de zuigkracht van de ondergrond te verminderen. Bijvoorbeeld ook om reparaties te gronden die sterker zuigen dan de omgeving. Ongelijkmatige zuiging van dc ondergrond kan in de verf zichtbaar worden als verschil in glans.

Dispersiegrond is te gebruiken op sommige soorten krijtende, maar nog wel goed hechtende verflagen. Voor dit doel is ook met 10% extra water verdunde waterige dispersieverf te gebruiken. Breng dispersiegrond liefst met een kwast aan. Dispersiegrond en fixeergrond hebben een verschillende functie en kunnen niet in plaats van elkaar worden gebruikt.

• Isoleergrond. Isoleergrond is een strijkbaar middel waarmee u kunt voorkomen dat verontreinigingen uit de ondergrond in de nieuwe verflaag trekken. Isoleergrond is bruikbaar tegen onder meer vochtvlekken, doorslaande roet, roestvlekken, pigmenten en zoutvlekken. De ondergrond waarop u de isoleergrond gebruikt, dient zo droog mogelijk te zijn en ook hecht (vast, dus niet afzandend of afpoederend). Verwijder zoveel mogelijk losse delen, vet en vuil. Als de oorzaak van de verontreiniging blijft bestaan, kan het probleem terugkeren. Schilder royaal over de randen van de vlekken heen, zodat ze niet aan de randen alsnog doorslaan.

Gebruik een product dat geschikt is voor buitenwerk.

• Primer. ‘Primer’ (spreek uit: praimer) is de Engelse naam voor grondverf. Er wordt mee bedoeld een grondverf in de vorm van een hechtmiddel, roestwerend middel of andere speciale verf voor bijvoorbeeld kunststof, geglazuurde tegels en metalen.

• Desinfecteermiddel. Is geen verf, maar een product om schimmels en algen te doden. Bleekwater is het goedkoopste middel. Schimmelgroei is te herkennen aan zwarte, bruine, en andere donkere puntjes en vlekken. Algen hebben een groene of blauwgroene kleur en worden bruin of zwart na het afsterven. Wees voorzichtig met dit middel, voorkom aanraking met de huid.

• Bleekmiddel. Geen verf, maar product om vocht- en schimmelplekken minder donker te maken. Heeft ook een desinfecterende werking. Gewoonlijk wordt hiervoor onverdund chloorbleekmiddel gebruikt. Wees hier érg voorzichtig mee: bescherm huid, ogen, dieren en planten.

Verfsoorten | Buitenverven

• Vernis, blanke lak. Verzamelnaam voor kleurloze, transparante verf. Speciale vernis voor hout en metaal, maar kan ook op een steenachtige ondergrond. Een glanzende vernis is sterker dan een minder glanzende. Blanke lak (waaronder jachtlak en bootlak) wordt voor hout buitenshuis bijna alleen gebruikt voor voordeuren. U moet vrij veel lagen (minimaal 3) aan te brengen, en na elke laag (behalve de laatste) licht schuren om een goede hechting tussen de lagen te verkrijgen.

Metaal buiten transparant aflakken doet u met polyurethaanlak (vaak is polyurethaan parketlak bruikbaar).

Waar vernis en transparante beits op hout wittig worden, duidt dat op inwerking van vocht. Het vocht kan uit de ondergrond komen of via barstjes in de vernis of beits. Voor een mooi resultaat dient u dan de oude laag geheel te verwijderen voordat u opnieuw kunt lakken. Gebruik geen kwasten die eerder voor verf zijn gebruikt.

Het procedé voor verwijderen van de verf hangt af van de samenstelling.

• Celluloselak. Een lak, die kan variëren tussen glanzend en mat, op basis van cellulosenitraat (ook nitrocellulose genoemd); is niet vochtbestendig. Het verdunningsmiddel is vaak thinner (celluloserverdunning).

• Polyesterverf. Polyesterverf bestaat vaak uit twee of drie componenten. De verf wordt vooral in de industrie gebruikt, onder meer voor houten meubelen. Deze verf heeft goede mechanische eigenschappen, zoals slijt-vastheid en elasticiteit. Hij vult goed en is goed glad te schuren. Hij is echter matig tegen chemicaliën bestand en is gevoelig voor bestanddelen van tropische houtsoorten. Het verdunningsmiddel is vaak aceton of styreen.

• Epoxy- en polyurethaanlak. Epoxy-lak heeft geen grote buitenduurzaamheid, omdat hij vrij snel afpoedert (door UV-verwering). Voor buiten wordt dan ook polyurethaanlak voor de toplaag gebruikt.

Bij beide gaat het meestal om een tweecomponentenlak, waarvan u de componenten vlak voor het schilderen in de juiste verhouding mengt. Meng niet meer dan u gaat opbrengen, omdat het restant ook hard wordt. De uitharding is sneller naarmate de temperatuur hoger is (binnen redelijke grenzen). Er zijn ook ééncomponentpolyurethaanlakken, zoals sommige parketlak, die uitharden onder invloed van vocht uit de lucht.
Deze verven hechten op allerlei soorten ondergronden (nieuw hout, onbehandeld metselwerk, beton, metalen, en goed hechtende alkyd- en dispersieverf). Ze zijn prima bestand tegen zuren, logen, water en oplosmiddelen. Epoxy- en polyurethaanverf zijn te herkennen aan het feit dat ze zeer hard en krasvast zijn.

Tweecomponentenlak is beperkt houdbaar. Soms is een primer (speciale grondverf) nodig. Gebruik voor het verwijderen van spatten en het schoonmaken van het gereedschap het door de fabrikant aanbevolen middel. Doe dit zo spoedig mogelijk, vóór de uitharding. Gebruik weggooikwasten en -rollers.

Epoxy verf bevat sterke verdunningsmiddelen (butanol, xyleen, tolueen, glycol of combinaties hiervan), die gevaarlijk kunnen zijn. Epoxy kan ook bij vrij veel mensen hevige allergische reacties oproepen. Ook met polyurethaanverf is het uitkijken geblazen; een grondstof ervan is isocyanaat. Bij het verwerken van deze lak mag beslist niet worden gerookt, omdat dan het gevaarlijke blauwzuur kan worden gevormd. Lees steeds zorgvuldig de veiligheidsaanwijzingen op de verpakking.

Polyurethaanverf kan als verdunningsmiddel bevatten xyleen, butylacetaat, ethylacetaat of combinaties hiervan.

Let op de verwerkingstemperatuur die de fabrikant opgeeft. Tweecomponentenverf is niet overal makkelijk verkrijgbaar, en ook niet in kleine verpakkingen.

Deze verven kunnen door schuren en gritstralen worden verwijderd. Er zijn ook afbijtmiddelen die sommige poly-urethaanlakken en zelfs tweecomponenten-epoxy’s aankunnen.

• Metaalkleurige verf. In deze verven zitten metaalpoeders. Het gaat om onder meer zinkrijke verf (zinkcompound), aluminiumverf en bronsverf. Sommige van die metaalverven hebben corrosiewerende eigenschappen, andere zijn meer voor de sier bedoeld. U kunt ze ook op andere ondergronden gebruiken, mits u deze goed prepareert.

Het zijn speciale verven in velerlei samenstelling, meestal met terpentine als verdunningsmiddel. Lees de gebruiksaanwijzing goed. Het is erg moeilijk om alle metaaldeeltjes uit de kwast te krijgen.

Gebruik voor het afschilderen van corrosiewerende verf de door de fabrikant aanbevolen verven.

Verfsoorten | Buitenverven

• Acrylverf voor hout. Acrylaat(dispersie)verf op waterbasis voor hout. Hij is wat minder makkelijk te schilderen dan alkydverf omdat hij wat minder makkelijk vloeit, waardoor de kans op kwaststrepen en kwastaanzet-ten groter is. Bijvoorbeeld bij rabatdelen zal het verschil niet zo snel opvallen, maar op een vlakke deur wel. Dan is het alternatief dat de verf wordt (na)gerold. Niet te oude spetters kunt u weghalen met alcohol (spiritus).

Als u hardhout (vooral ‘bloedende’ houtsoorten, zoals merbau) met deze verf wilt schilderen, is het aan te raden het eerst te gronden met een grondverf met organisch oplosmiddel, zoals alkydverf. Vraag echter eerst de fabrikant om advies. Vure- en grenehout kunt u goed gronden met acrylgrond-verf, maar kwasten en noesten kunnen een gele verkleuring veroorzaken. Acrylverf is bovendien gevoelig voor weekmakers van kunststof, bijvoorbeeld van tochtprofielen; de verf kan dan zacht en kleverig worden. Gebruik dan geen tochtprofielen van PVC, maar van EPDM of siliconenrubber.

Oude verf is door afbijten te verwijderen.

• Houtimitatieverf. Houtimitatie, waarbij ’gewoon’ hout het uiterlijk van een edeler houtsoort krijgt, werd vroeger door de schilder met het penseel en zelfgemaakte hulpmiddeltjes geschilderd. Voor dit ’houten’ zijn tegenwoordig kant-en-klare setjes met (alkyd)verf en diverse hulpmiddeltjes te koop. U kunt diverse houtsoorten imiteren en er zit een gebruiksaanwijzing bij. Om een mooi eindresultaat te bereiken, kunt u het beste vooraf oefenen op plaatjes hardboard. Voor buitenwerk is deze verf niet geschikt, omdat hij niet goed is bij te werken.

• Carbolineum. Dc oorspronkelijke carbolineum is een zwart houtbeschermingsprodukt op basis van teerolie, creosootolie en andere distillaten van steenkoolteer. Hij geeft een goede bescherming, maar heeft veel nadelen; reden waarom hij in afnemende mate wordt gebruikt, zeker in de buurt van woonhuizen. Carbolineum is milieuonvriendelijk, blijft stinken en plakken, en kan de huid en planten ‘verbranden’. Veel van de producten die tegenwoordig ‘carbolineum’ worden genoemd bevatten nauwelijks nog die oude beschermende middelen. Met echte carbolineum behandeld hout is niet meer met een andere verf te schilderen.

• Beits. Beits is te verdelen in dekkende beits en transparante beits, en die laatste weer in filmvormende (geeft een laag op het oppervlak) beits en impregneerbeits. Wasbeits is een mengsel van was, verdunningsmiddel en pigmenten; niet geschikt voor buitenwerk.

- Beitsen die geen laag op het hout vormen, zijn er om het hout te kleuren. De kleurstoffen en/of transparante pigmenten worden met een drager-vloeistof (water of organisch verdunningsmiddel) zo diep mogelijk in het hout gebracht, waarna transparant wordt afgelakt. Na het beitsen mag u niet schuren; eventueel kunt u met fijne staalwol voorzichtig over het hout ’aaien’ om de houtvezels te verwijderen die anders een ruw oppervlak veroorzaken. Een goede methode is ook de volgende: maak het hout eerst vochtig met schoon water, schuur na het drogen met schuurpapier (korrel 150 of fijner) voorzichtig houtvezels in de richting van de nerf weg en verwijder stof; dan beitsen. Op die manier zullen er veel minder ruwheid veroorzakende houtvezels over zijn.

- Transparante beits is een filmvormende houtverf op basis van alkydhars of acrylaat. Soms bevat hij kleurstof (’kleurbeits’), maar de beits blijft transparant.

Een beits die alleen voor binnen is bedoeld, mag u niet buitenshuis toepassen; en omgekeerd. Niet-gepigmenteerde beits op basis van het bindmiddel alkyd is niet zo duurzaam. Pigment belemmert de afbraak van het bindmiddel door UV-straling van de zon. Er zijn enkele lagen (niet zelden minimaal 4) nodig voor voldoende bescherming.

Uit een test van de Consumentenbond van ‘tuinbeitsen’ en dergelijke goedkopere producten bleek dat de beschermende werking en duurzaamheid doorgaans ondermaats waren.

Er zijn fabrikanten die een beitssysteem verkopen in twee bussen. In de ene bus zit gepigmenteerde beits of ’impregneermiddel’, voor de eerste laag of lagen; u kunt daarmee het hout zo sterk kleuren als u wilt. Daarop komen één of meer lagen uit de andere bus, die een kleurloze vernis bevat. Bijwerken en overschilderen doet u altijd uit die laatste bus. Op die manier wordt het uiterlijk niet steeds donkerder.

Alkydbeits heeft een organisch verdunningsmiddel en acrylbeits water als verdunningsmiddel. Verf op alkydbasis kunt u afkrabben, afbranden en afbijten. Verf op acrylbasis kunt u alleen afbijten.

Tenslotte vermelden we nog transparante acryllak voor buiten, op waterbasis.

- Dekkende beits is een min of meer dampdoorlatende houtverf op basis van alkydhars; voor buitentoepassing. Vaak is dekkende beits een ’éénpotsysteem’, wat wil zeggen dat je er zowel mee kunt gronden als afschilderen (zie hierboven bij Alkydharsverf).

Verfsoorten | Buitenverven

• Structuurverf. Structuurverf is waterige dispersieverf met toegevoegde deeltjes, zoals zilverzand, steengruis (kwarts, mica), houtvezels en porseleinaarde. Sommige van deze verven zijn ook buiten toepasbaar.

• Synthetische muurverf. Deze verf is gewoonlijk op basis van alkydhars en bevat terpentine als verdunningsmiddel. Als hiermee metselwerk buiten wordt gedaan, moet een vochtregulerend (dampopen) soort worden gekozen, vooral op massieve muren.

Voor het schilderen met deze verf mag de ondergrond niet sterk zuigend zijn.

• Zelfreinigende verf. Er zijn diverse verfsoorten die zó zijn samengesteld, dat ze aan het oppervlak langzaam afpoederen. Dit poeder spoelt er dan met regenwater af, waardoor ook het vuil wegspoelt. Zo blijft de verflaag een schoon aanzien behouden. Het oppervlak eronder kan daardoor echter danig vervuilen.

• Cementverf. Het gaat hierbij eigenlijk niet zozeer om een verf, maar om een kwastbare pap van (witte of grijze) cement, alkalibestendige pigmenten en soms wat fijn zand. Het is te beschouwen als een dunne pleisterlaag. Hij hecht niet goed op veel verven en is zelf geen goede ondergrond voor een andere verf. Is alleen met gritstralen te verwijderen.

• Chloorrubberverf. Chloorrubber-muurverf is een niet-ademende verf die goed alkalibestendig is, maar niet bestand tegen langduriger inwerking van oliën en vetten. Verder is hij gevoelig voor organische oplosmiddelen. Hij wordt ook gebruikt om een alkalische ondergrond (zoals verse beton) te isoleren, waarna kan worden afgeschilderd met een alkydverf. De ondergrond moet droog zijn, anders blijft de verf kleven.

Er zijn ook zinkverven (voor staal) op basis van chloorrubber; hierbij kunt u het beste afschilderen met de door de fabrikant aanbevolen aflak.

Adem geen dampen van de verf in; draag een koolstoffiltermasker.

Deze verf kan worden verwijderd met het verdunningsmiddel (xyleen of tolueen) van de chloorrubberverf en soms met thinner (celluloserverdunning). Op steenachtige ondergronden kan hij alleen worden gegritstraald.

• Silicaatverf. Silicaatverf reageert met ondergronden (zoals van steen) die silicium bevatten, en vormt daarmee een vaste verbinding. Silicaatverf is goed dampdoorlatend, maar neemt bijna geen vloeibaar water op. Een oude, verweerde ondergrond, aangetast door zure regen, vol zouten of organische resten, kan echter hechtingsproblemen geven. Veel silicaat-verven zijn tegenwoordig mengsels met onder meer acrylaatdispersie.

• Betonverf. Er zijn verschillende verftypen die als betonverf worden verkocht: waterige dispersieverf op basis van acrylaat, (tweecomponenten)epoxyverf en polyurethaanverf. Chloorrubberverf is prima voor beton, maar onvoldoende slijtvast voor gebruik op de vloer. Verse beton reageert alkalisch, zodat olie bevattende verf gaat verzepen.

• Alkyd(hars)verf. De verf die gewoonlijk op hout wordt gebruikt, vaak ’synthetische verf (en ten onrechte ’olieverf) genoemd, is tevens geschikt voor metalen en steenachtige ondergronden. Verkrijgbaar van hoogglans tot mat. De verf heeft als verdunningsmiddel terpentine, maar nieuwe typen zijn soms op waterbasis. Die laatste zijn wat moeilijker te schilderen en geven een wat minder fraaie afwerking. Een verveloos oppervlak wordt eerst geschilderd met grondverf, en corrosiegevoelig metaal wordt eerst voorzien van roestwerende verf. Alkalisch reagerende oppervlakken (verse beton, vers metselwerk, sommig vers pleisterwerk) tasten alkydverf aan.

Er zijn alkydverven die door de fabrikant vochtregulerend (dampopen) worden genoemd. Het gaat om één-potverven, ook schakelverven genoemd. Daarbij wordt de verf voor zowel gronden als aflakken gebruikt. De dampdoorlating is echter minder naarmate de laagdikte toeneemt.

U kunt de verf afbranden en afbijten.

• High-solidverf. Deze verf op alkydbasis bevat relatief veel bindmiddel en weinig verdunningsmiddel. Als u deze verf te dik opbrengt, geeft dat ribbels in de verf (’schroeien’ genoemd). Verder droogt deze verf iets langzamer dan alkydverf.

U kunt de verf afbranden en afbijten.

• Natuurverf, lijnolie-standverf. De traditionele olieverf, die nauwelijks meer wordt gemaakt. Hij vloeit niet goed, is moeilijk mooi te schilderen, geeft meer kans op zakkers en het geheel doordrogen duurt twee tot wel zes dagen. Bij sommige verven moet het droogmiddel (siccatief) apart worden toegevoegd; bij te veel of te weinig kunnen problemen bij het drogen, rimpels of schroeieffecten ontstaan.

De verf heeft soms terpentijn als verdunningsmiddel, maar dat is niet milieuvriendelijker dan terpentine. De verf vergeelt vrij sterk.

De verf kan worden afgebrand en afgebeten.